Kies jij voor A of B?

question mark

De vrijheid van het kiezen blijkt niet altijd als bevrijding te worden ervaren. Er zijn steeds meer dingen om over te beslissen, en steeds meer dingen om tussen te kiezen. Deze overvloed aan keuzemogelijkheden (van simpel tot complex) leidt bij velen tot keuzemoeheid, en bij sommigen zelfs tot keuzestress. Toch is het maken van keuzes onvermijdelijk. Ze bepalen zelfs voor een groot deel waar we staan en wie we zijn. Maar, hoe te kiezen?

Neem niet altijd de ontsnappingsroute

Bij te maken beslissingen haakt volgens Poiesz (Trouw, 23 december 2005) 90% van de mensen af en maakt gebruik van ontsnappingsroutes: zij maken een keuze op basis van veelvoorkomende, vertrouwde patronen en nemen het sociale netwerk als leidraad. Zo besluit het overgrote deel het traject leren, studeren, werken aansluitend te volgen. Maar het kan ook anders. Dit traject hoeft niet aansluitend en al helemaal niet in deze strikte volgorde te worden doorlopen. Zo ben ik na het behalen van mijn middelbare schooldiploma eerst twee jaar fulltime gaan reizen en werken, alvorens ik de collegebanken besteeg. Ook nu ik mijn bachelordiploma nog geen maand op zak heb, ben ik van het doorsnee pad afgestapt – met ‘werk’ als tijdelijke afslag. Voordat ik aan mijn master begin, wil ik eerst de nodige praktijkervaring opdoen. Niet alleen om op een andere manier met de theorie bezig te zijn, maar ook om erachter te komen wat ik wil. Wie kiest voor de vertrouwde weg, speelt op safe en legt zichzelf onnodig beperkingen op.

Durf ‘nee’ te zeggen

Een onderzoeksmaster werd mij aangeraden en aangeboden. Zoals mijn scriptiebegeleider het in zijn laudatio verwoordde:

“heel gedecideerd antwoordde je dat je eerst een of enkele jaren buiten de universiteit je geluk wilde beproeven. Ik ontplofte zowat, figuurlijk dan – hoe kon iemand met zoveel intellectueel talent het meest prestigieuze en uitdagende academische traject dat er is, botweg weigeren?”.

Hoe mooi het aanbod ook, soms is ‘nee’ het beste en enige antwoord. Hoewel ik nog geen idee had hoe ik mijn tussenjaar zou vullen, dat ik niet meteen een master zou volgen, stond voor mij vast. Liever mijn eigen plan trekken, dan het uitgestippelde universitaire pad volgen. Liever grote onzekerheid, dan voor de hand liggende zekerheid.

Niet kiezen is ook een keuze

Bij moeilijke en/of complexe keuzes is uitstellen verleidelijk. Maar het moment van knopen doorhakken komt vroeg of laat. Bovendien is dit uitstel, het niet (kunnen) kiezen, ook een gemaakte keuze: zo twijfelde ik afgelopen jaar of ik me toch niet moest inschrijven voor de master die ik op het oog heb. Toen ik eindelijk, op 1 april, besloot om me toch te verdiepen in de inschrijf- en toelatingsprocedure, kwam de volgende mededeling op mijn beeldscherm te staan: ‘inschrijven vóór 1 april’. Hoewel ik het toen op het lot gooide, heb ik deze keuze (onbewust) toch echt zelf gemaakt. Kortom, niemand ontkomt aan de wereld des keuzes.

Zelf keuzemogelijkheden creëren

Naast eigen keuzes maken, kun je ook eigen keuzemogelijkheden creëren. Toen tijdens een vrijdagmiddag lezing Christine Swankhuisen van Tabula Rasa (onderzoeks- en adviesbureau gespecialiseerd in strategische communicatie en gedragsbeïnvloeding) gastspreker was, was ik meteen enthousiast. Het bedrijf sluit perfect aan bij mijn studie en mijn gekozen keuzevakken, en komt sterk overeen met mijn interesses. Via een docent heb ik het e-mailadres van Tabula Rasa achterhaald en contact gezocht. In eerste instantie met een vraag over mijn scriptieonderzoeksvoorstel. Nu, een half jaar later, werk ik er vier dagen per week als projectondersteuner. Toon initiatief en creëer je eigen kansen.

‘Verkeerde’ keuzes bestaan niet

In elk cliché schuilt wel een kern van waarheid. Zo ook in het volgende: verkeerde keuzes bestaan niet. Plussen en minnen tegen elkaar afwegen, vertrouwen op ratio of gevoel, echte zekerheid over de te maken keuze zul je nooit krijgen. Wie het een kiest loopt het ander mis, oftewel de angst van het uitsluiten. In ieder van ons schuilt wel een ‘wat als’-denker. Helaas heb je aan de ‘wat als’-constructie in de praktijk vrij weinig. Het draait de eens gemaakte keuze niet terug en je voelt je er niet beter door. In tegendeel. Ja, ik had inmiddels allang afgestudeerd kunnen zijn, mijn masterdiploma op zak kunnen hebben en mijn carrière in volle vaart vooruit hebben lopen, maar ik besloot anders. Besluiten en keuzes die gepaard gingen met leerzame ervaringen die mij gemaakt hebben tot wie ik nu ben. Spijt hebben is zonde van je tijd. Zie keuzes die minder uitpakten dan gehoopt en gedacht, liever als leermomenten. Lessen die toekomstige keuzemomenten zullen vergemakkelijken.

Fotocredit: david⢰

Over Anniek Boeijinga

Anniek is een 22-jarige, derdejaars studente Taal & Communicatie met al van jongs af aan een driftige schrijfdrang. Ze is vooral geïnteresseerd in communicatie die erop gericht is om het gedrag van de lezer of luisteraar te beïnvloeden, waarbij ook een stukje sociale psychologie komt kijken. Naast studeren, wonen, werken en genieten in Amsterdam is ze altijd op zoek naar nieuwe uitdagingen.
Dit bericht is geplaatst in Hoe? met de tags , . Bookmark de permalink.